گفت و گو
پیوندهای تصویری
1396/01/23 تعداد بازدید: 38
print

راز، زمزمه های تنهایی با خالق یکتا

 

 

خلوت و تنهایی اعتکاف برای یک مسلمان، فرصت خوبی است، تا به فرا خور توان خود، برای مدتی از مردم وجامعه جدا شود و به درون خود روی آورد.

گروه آیین و اندیشه فرهنگ نیوز؛ انسان در فطرت و سرشت خود،موجودی است که به سوی رستگاری و تقرب به سوی مقام ربوبیت حرکت می کند و در مقام عمل نیز در این مسیر باید مشقت ها و سختی های راه نیز به جان و دل بخرد، سختی های که چون به وصال منتهی می شود خود زیبا و دوستی داشتنی خواهد بود،چنانکه ذات اقدس الهی در این خصوص می فرماید؛ «یاایّهَا الإنسانُ إنَّکَ کادِحٌ الى رَبِّکَ کَدْحا فَمُلاقیهِ».«اى انسان! تو با تلاش و رنج به سوى پروردگارت مى‏روى و او را ملاقات خواهى کرد».آیین اسلام با توجه به همین نیاز روحى، با آن‏که انسان را به حضور در جامعه فرامى‏خواند، فرصت‏هایى را نیز براى خلوت نمودن او با خداوند فراهم نموده است. یکى از این فرصت‏ها «اعتکاف» است.

اعتکاف در لغت معنای مختلفی از جمله در جایی سکنی گزیدن و ملازم چیزی بودن است ولی در دین مقدس اسلام، به معنای اقامت در مکانى مقدس به منظور تقرّب جستن به خداوند متعال است.پس در این تعریف دو بار معنایی مکان مقدس و نیز تعالی و تقرب به سوی ذات اقدس الهی نهفته است که شاکله مراسم اعتکاف را نشان می دهد. در تعریف دیگری از اعتکاف بایدگفت، اعتکاف فرصتی برای خلوت گزیدن و درد و دل در خلوت تنهایی و فارغ از همه روزمره گی هاست.

اعتکاف فرصت خودسازی:

برای پی بردن به شان و جایگاه اعتکاف در اسلام و آموزه های دینی و سیر تحول و تطور آن در ابتدا باید ببینیم که در سایر ادیان و مکاتب الهی اعتکاف از چه سابقه ای برخوردار است. همه انسان ها در فرصت های مختلف از زندگی خود، زمانی را به خلوت کردن و فکر و تامل و اندیشه اختصاص می دهند و حال این خلوت و تنهایی در دین مبین اسلام در مهمترین بعد آن، بعد خلوت و تنهایی گزیدن برای راز و نیاز و عبادت با معبود یکتاست.

از اینرو اعتکاف، مخصوص دین اسلام نیست، بلکه در ادیان الهى دیگر نیز وجود داشته و در اسلام استمرار یافته است، گرچه ممکن است در شرع مقدس اسلام پاره‏اى از خصوصیّات و احکام و شرایط آن تغییر یافته باشد. بر این اساس درباره حدود و شرایط این عبادت در ادیان دیگر، اطلاعات قابل توجهى در اختیار ما نیست. و منابع تاریخی و دینی گزارش های زیادی را در این باره ثبت نکرده اند. با این حال قرآن کلام الهی، بیشترین اخبار و گزارش ها را درباره ملت ها و ادیان مختلف در قالب روایت ها و داستان های مختلف آورده است. برخى از آیات قرآن، دالّ بر این است که اعتکاف در ادیان الهى گذشته وجود داشته است.

خداوند متعال مى‏فرماید:«...وَ عَهِدْنا الى ابراهیمَ و اِسماعیلَ أنْ طَهَّرا بَیْتِىَ لِلطّائِفینَ و العاکِفینَ و الرُّکَّعِ السُّجودِ» «به حضرت ابراهیم و اسماعیل (ع) سفارش نمودیم تا خانه‏ام را براى طواف‏کنندگان، معتکفان و نمازگزاران، تطهیر نمایند».از این آیه استفاده مى‏شود که در زمان حضرت ابراهیم (ع) و اسماعیل ‏عبادتى به نام اعتکاف وجود داشته و پیروان دین حنیف، گرداگرد کعبه، معتکف مى‏شدند. برخى از روایات اهل سنت هم نشان مى‏دهد که در دوران جاهلیّت هم عملى عبادى به عنوان اعتکاف در میان مردم رایج بوده است. بسیاری از مفسران معتقدند منظور از اعتکاف در آیه فوق، ماندن در مسجدالحرام است.

بدون شک این آیین عبادی و مذهبی در دین مقدس اسلام از بیشترین توجه و اهمیت برخوردار گردید. از زمانى که پیامبر اسلام(ص)اعتکاف را به مسلمانان آموزش داد، این سنت اسلامى در میان مسلمانان رواج پیدا کرد و تا امروز نیز تداوم یافته که مهمترین شاخصه آن در جامعه مسلمان ایران، استقبال بی نظیر جوانان و نوجوانان است.

اعتکاف در سیره پیامبر(ص):

رسول اکرم(ص) علاوه بر مشارکت عملی در اعتکاف، با بیان ثواب و فضیلت آن، مسلمانان را به مراسم اعتکاف‏تشویق می‏نمود. حضرت می‏فرمایند: «اعتکاف از روی ایمان و اخلاص باعث آمرزش گناهان گذشته‏می‏شود». در رروایت دیگری، محمد بن ابوبکر که والی مصر از طرف امیرمؤمنان علی(علیه السّلام) بود، نامه‏ای به امام می‏نویسد و سؤالاتی چند ازحضرت می‏پرسد؛ از جمله درباره اعتکاف. حضرت در جواب می‏فرماید: «رسول خدا همه ساله، اعتکاف می‏نمودند. گاه می‏شد باران از سقف مسجد بر سر و روی حضرت می‏بارید و گل ولای از سجده گاه به پیشانی مبارک می‏مالید وحضرت همچنان مشتاقانه به عبادت می‏پرداختند».  

اگر چه ذات اسلام،آموزه ها و مبانی آن یکی است ولی در ملل مختلف با اندک تغییراتی در ظواهر امر صورت می گیرد.به گونه ای که برخی از امور مستحبی در برخی از کشورها با استقبال زیاد و در برخی دیگر با حضور اندک صورت می گیرد. اعتکاف از جمله امور عبادی و مذهبی است که در کشور ایران با شکوه هرچه تمامتر برگزار می گردد. اعتکاف در کشور ایران، تاریخچه‏اى پرفراز و نشیب دارد. در هر عصرى که عالمان برجسته دینى به اعتکاف، اهتمام ورزیده‏اند، مردم مسلمان نیز از آنان پیروى کرده و به اعتکاف بها داده‏اند.

در عصر صفوى، در سایه تلاش‏هاى دو عالم بزرگ آن زمان، شیخ بهایى (1030 - 952 هـ.ق) و شیخ لطف‏اللّه میسى عاملى اصفهانى (متوفاى 1032 یا 1034 هـ.ق)، اعتکاف در شهرهاى ایران به ویژه قزوین و اصفهان، رونق خاصى یافته است.خوشبختانه اکنون در بسیارى از شهرهاى کشورمان مراسم اعتکاف در روزهاى 13، 14 و 15 ماه رجب (ایام‏البیض) برگزار مى‏شود. این سنت حسنه ابتداء در شهر مقدس قم، توسط عالم ربّانى میرزا مهدى بروجردى صورت گرفت و رفته‏رفته در شهرهاى دیگر رواج یافت به گونه ای که مساجد در ایام اعتکاف مملو از مردان و زنان مشتاقی است که در این امر عبادی شرکت می کنند.

فضیلت های اعتکاف:

در فرهنگ اسلامى روى‏آوردن به اعتکاف، علاوه بر بهره‏بردارى از فیض معنوى آن، جهاد مقدس نیز شمرده مى‏شود؛ زیرا این مراسم عبادى-معنوى، نقش بسیار مهمى در تهذیب نفس و جهاد اکبر دارد.
جوانى که در مراسم اعتکاف، طعم شیرین ایمان و انس با خداوند را مى‏چشد، لذت‏هاى مادى و شهوانى در دیدگانش حقیر و بى‏ارزش مى‏شود، ایمان و اعتقادش تقویت مى‏شود و به آسانى در گرداب فساد و باورهاى ضدّدینى گرفتار نمى‏شود. از سوى دیگر، چنین مراسمى خود پیامى عملى و درسى عبرت‏آمیز براى مردم است. حضور جمعى از مؤمنان در مسجد براى عبادت، در حقیقت نوعى دعوت به خداپرستى و دین‏مدارى است و آثار سازنده‏اى بر جامعه خواهد داشت. از همین‏رو، امروز در رویارویى با تهاجم فرهنگى دشمن نباید نقش مؤثر سنت‏هایى که در باور عمومى مردم ریشه‏هاى عمیق دارند، نادیده گرفته شود.

بى‏تردید مساجد، حسینیّه‏ها، تکایا، هیأت‏هاى مذهبى، زیارت و اعتکاف نقش مهمى در تربیت جامعه و گسترش فرهنگ دینى ایفا کرده و مى‏کنند. این مقوله‏ها با آثار مثبت جانبى که دارند، اهرم‏هاى توانمندى در مقابله با فرهنگ بیگانه‏اند و همین پدیده‏هاى سنتى، همچون اعتکاف، مردم ما را در طول سالیان متمادى در برابر نفوذ فرهنگ بیگانه، مصونیّت بخشیده است. اما متأسفانه اهمّیّت آن و نقش به‏سزایى که در تصفیه و تزکیه روح انسان دارد، براى بسیارى از مسلمانان، ناشناخته مانده است. از این‏رو جا دارد مبلّغان اسلامى بیش از پیش بر نقش مهمّ آن تأکید ورزند تا این سنت دیرینه محمدى آن‏گونه که شایسته است، جایگاه خود را در جامعه اسلامى حفظ کند.

شاید برخی تصور کنند که اعتکاف، نوعی رهبانیّت است. رهبانیت هم مورد مذمت اسلام است ومعصومین(ع)، در روایات متعدد، رهبانیت را از اسلام جدا دانسته‏اند. پس اعتکاف در تعالیم دینی جایگاهی‏ندارد. امّا این شبهه در حقیقت ناشی از درنیافتن معنای رهبانیت است. آنچه مورد مذمت اسلام واقع‏شده است، کناره‏گیری از جامعه و گوشه‏نشینی است. اما خلوت نشینی، انس و توجه به خدا در تنهایی، نه‏تنها مذمت نشده است، بلکه سیره پیامبر اسلام(ص) و معصومان بوده است.در فضیلت اعتکاف همین بس که همتای طواف خانه خدا و رکوع و سجود به شمار آمده است. در قرآن کریم بایادآوری داستان حضرت ابراهیم(ع) و حضرت اسماعیل(ع)، و نوسازی و تطهیر خانه خدا توسط این دو پیامبربزرگوار آمده است: « ما آن دو را مأمور کردیم تا خانه کعبه را برای طواف کنندگان و معتکفان و رکوع کنندگان‏پاک گردانند». و این‏چنین اعتکاف را در ردیف

نظرات:

loader
© کلیه حقوق و محتوای این سایت متعلق به اداره کل تبلیغات اسلامی استان چهارمحال بختیاری می باشد .استفاده از مطالب با ذکر منبع و لینک به سایت بلامانع است.
طراحی، پیاده سازی و پشتیبانی توسط اینتک